Hoe te framen Deel II: het frame-narratief

Hoe te framen Deel II: het frame-narratief

Framing begint langzaam maar zeker een modewoord te worden. Wat is het? Wat moet je er mee en vooral: hoe moet het nou eigenlijk?

André Rouvoet bijvoorbeeld moppert wel eens dat hij frames tegen zich heeft (bijvoorbeeld op twitter) en benoemt dat euvel expliciet. Helaas voor deze parlementariër is dit geen oplossing. Zelfs al maakt men frames expliciet, dan verliezen ze niet of nauwelijks aan werking. Een goede communicator kan niet om framing heen. Daarom bied ik op deze website een drieluik over hoe men nu eigenlijk zelf kan framen.

In de eerste post over framing beschreef ik dat het noodzakelijk is om een helder idee over datgene wat bewust geframed wordt te hebben. Dit heldere idee bestaat tenminste uit een definitie van het concept waar het in eerste instantie om draait. In deze definitie of omschrijving wordt duidelijk wat het doel precies is. Dit is de eerste opzet. Deze opzet wordt vervolgens uitgebreid tot een narratief, dat ik in deze post ga beschrijven.

Het verhaal waarop het frame stoelt

Een goed in elkaar zittend frame communiceert altijd een duidelijk wereldbeeld. Een wereldbeeld waarin een issue (een voorstel of een probleem), een protagonist, een antagonist, een moreel oordeel en een oplossing (of probleemstelling) duidelijk zijn. Het is belangrijk om te beseffen dat bij een goed frame, deze vier onderdelen (reasoning devices genaamd) allemaal helder zijn ingevuld, want hoe duidelijker het narratief is, hoe sterker het zich kan zetten in de geest van de ontvanger.

De issue of het onderwerp is in de vorige fase (definiëren) al deels vastgesteld. Maar nu is het tijd om het te checken: welke invalshoek krijgt het onderwerp? Wordt iets als een probleem of een voorstel neergezet? Wordt het negatief of positief benaderd? Als een actieve waardenverandering of een gedragsverandering wordt nagestreefd, dan heeft een positieve benadering de voorkeur. Gaat het om het versterken van een bepaalde angst, onwil of desinteresse, dan kan een negatieve aanpak wenselijk zijn.

De protagonist is de eigen partij. Wie is dat? Hoe is deze partij gekoppeld aan de issue? Dat hoeft niet per se gekoppeld te worden aan beleid, maar vooral aan emotionele motieven. Deze emoties worden namelijk intenser verwerkt door het brein dan specifieke argumenten. Technisch gezien wordt hier al een koppeling gemaakt met morele oordelen, de vier onderdelen horen dan ook in elkaar te passen als één geheel.

De antagonist is de tegenpartij. Dat kan heel specifiek, of heel algemeen zijn. Maar het moet wel duidelijk zijn wie er bedoeld wordt met ‘de ander’. Hiermee kan het frame twee kanten op werken, positief voor de protagonist, negatief voor de antagonist. De ander kan dan namelijk worden geportretteerd als onwetend, ongeïnteresseerd of gewoonweg onethisch. Dat hangt van het onderwerp en het morele oordeel af.

Het morele oordeel is gebaseerd op een emotie, niet op rede. Dat klinkt heel vanzelfsprekend, maar mensen zijn nogal snel geneigd om deze twee dingen met elkaar te verwarren. Mensen proberen vaak de vraag ‘wat vind je daar van, hoe voel je je daarbij?’ te beantwoorden met feiten en argumenten. Bijvoorbeeld: ‘wat vind je van de klimaatsverandering?’ Antwoord: ‘klimaatsverandering leidt tot opwarming van de aarde en dit is slecht voor onder andere de biodiversiteit’. Natuurlijk zit er een emotie verscholen in dit antwoord, maar die blijft heel impliciet. Het antwoord komt veel sterker binnen als het als volgt wordt beantwoord: ‘het is beangstigend dat we niets ondernemen, dieren, planten en mensen zullen sterven en we zullen hulpeloos moeten toekijken omdat het te laat is om in te grijpen’. In dit antwoord worden duidelijke emoties aangesproken: angst en een gevoel van hulpeloosheid. Tegelijkertijd wordt het tegendeel dus ook benoemd: ondernemen, ingrijpen. Een positief moreel oordeel dat hier meer nadruk op legt zou kunnen zijn: ‘we leven en sterven op de aarde, ze is ons kostbaarste bezit en zo behandelen we de natuur en ons klimaat ook’.  Dit morele oordeel doet een beroep op zorg dragen voor de dingen die je lief hebt, op koesteren. Samengevat beantwoordt dit onderdeel de vraag: wat moet de luisteraar ervan vinden? Welke diepere waarde heeft te maken met de issue?

Het laatste onderdeel is de oplossing (of probleemstelling). Hierbij wordt de verhouding (en als het goed is contrast) tussen protagonist en antagonist duidelijk. Ook beleid en argumentatie krijgen hier iets meer ruimte (hoewel een frame daar nóóit op gestoeld moet zijn en alleen een toegevoegde of ondersteunende waarde is). Cijfers, grafieken en percentages zullen in deze categorie dus géén rol spelen!

Van kop tot staart

Met het invullen van deze vier elementen ontstaat er een heel narratief, met een onderwerp, hoofd- en bijrolspelers, een moraal en een ‘happy end’. Het is essentieel om bij het vormen van het narratief na te denken over de doelgroep. Welke kennis, waarden en emoties zijn aanwezig en overtuigend bij deze doelgroep? Wanneer er bijvoorbeeld wordt ingezet op ‘saamhorigheid’, is dat wel iets dat belangrijk gevonden wordt door de doelgroep? Wordt ‘verzorging’ wel positief geassocieerd zoals misschien wordt verondersteld in het gevormde narratief? Het is dan ook nuttig om doelgroepgerelateerde communicatie te onderzoeken op welke narratieven daarin voorkomen. Door eerdere narratieven of complete frames te destilleren, kan er worden voortgebouwd op al bestaande wereldbeelden. Dit is wenselijk, aangezien hier al veel voedingsbodem voor is!

In de volgende post zal ik ingaan op het woordgebruik waarmee een frame kan worden gebouwd en gecommuniceerd. Dan zal ik ook een uitgebreide casestudy gebruiken om dit te laten zien. Hiermee zal deze post ook een concrete uitwerking krijgen, aangezien het nu vrij abstract blijft in de uitleg. Tot zover de les en ik zie u bij deel III.

Lees hier ‘Hoe te framen deel III: sturende taal’

Zit u verlegen om inzicht in uw frames of snakt u naar nieuwe frames? Ik geef trainingen en workshops over dit thema. Mijn specialisme is al goed bevallen bij GroenLinks, D66 en de Universteit Leiden. Tijdens een training bespreek ik de theoretische basis van framing met behulp van voorbeelden en bereid ik een aantal specifieke relevante (op bestelling mogelijk) cases voor. Neem contact op voor de mogelijkheden.


Posted by Sarah Gagestein

Categorised under Artikel
Bookmark the permalink or leave a trackback.

One Trackback

  1. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Robbert van Ooijen. Robbert van Ooijen heeft gezegd: RT @sarahgagestein: Nu op taalstrategie.nl Hoe te framen Deel II http://bit.ly/eEazTm Lezen met een grote bak koffie erbij! […]

Post a Comment

Your email is never published nor shared. Required fields are marked *

*
*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

or